ABD’de İşten Çıkarma Dalgası Büyüyor: 2009’dan Bu Yana En Sert Ocak Rakamı

ABD’de şirketler, artan maliyetler ve ekonomik belirsizliklerin gölgesinde yeniden yapılanma adımlarını hızlandırırken, çok sayıda çalışan kısa süre içinde işini kaybetti. İşten çıkarma duyurularının farklı sektörlere yayılması, istihdam görünümüne ilişkin riskleri yeniden gündeme taşıdı.

Ocak ayında işten çıkarma duyuruları sert yükseldi

İşten çıkarma duyurularını takip eden danışmanlık şirketi Challenger, Gray & Christmas’ın ocak ayı raporuna göre ABD merkezli işverenlerin açıkladığı işten çıkarmalar, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 118 artarak 108 bin 435’e çıktı. Bu seviye, 2009’dan bu yana ocak ayları için kaydedilen en yüksek düzey olarak dikkat çekti.

Raporda işten çıkarmaların en yoğun görüldüğü alanlar; ulaştırma, teknoloji, sağlık hizmetleri, kimya ve medya olarak sıralandı.

Gerekçeler: yeniden yapılanma, koşullar ve teknoloji dönüşümü

İşverenlerin açıkladığı gerekçeler arasında “sözleşme kayıpları, piyasa ve ekonomik koşullar, yeniden yapılanma, mağaza/birim/departman kapanmaları” öne çıktı. Bunun yanında “yapay zeka uygulamalarına geçiş ve tarifeler” de nedenler arasında yer aldı.

“Beyaz yaka” tarafında daralma sinyali

Şirketler, yapay zeka ve otomasyon yatırımlarını verimliliği artırmanın yanı sıra kurumsal yapıyı sadeleştirmek için de kullanıyor. Tüketici harcamalarındaki zayıflama, maliyet baskıları ve yavaşlama beklentileri, yeniden yapılandırma kararlarını destekleyen diğer başlıklar olarak öne çıkıyor.

Özellikle yapay zeka ve otomasyonun beyaz yakalı rolleri dönüştürmesiyle birlikte, bazı görevlerde istihdamın daralabileceği ve rekabet koşullarının sertleşebileceği değerlendiriliyor. Teknoloji, perakende ve iletişim gibi alanlarda peş peşe gelen küçülme duyuruları, bu eğilimi daha görünür hale getirdi.

Öne çıkan şirket adımları

Son dönemde istihdam azaltımına giden ya da azaltım planı açıklayan şirketler arasında Amazon, UPS, Meta ve Nike gibi küresel ölçekli firmalar da bulunuyor. Duyurular, iş gücü piyasasında dengelerin değişebileceğine işaret ediyor.

Amazon: yönetim katmanları azaltılacak

Amazon’un 28 Ocak’ta dünya genelinde yaklaşık 16 bin çalışanı daha işten çıkarma kararı aldığı aktarıldı. Amazon İnsan Deneyimi ve Teknolojiden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Beth Galetti’nin çalışanlara gönderdiği yazıda, adımın gerekçeleri “yönetim katmanlarının azaltılması, bireysel sorumlulukların artırılması ve karar alma süreçlerini yavaşlatan bürokrasinin kaldırılması” olarak sıralandı.

Şirketin Ekim 2025’te 14 bin beyaz yakalı çalışanıyla yollarını ayırdığı, 2026’da yeni kesintiler olabileceğine yönelik sinyal verdiği de kaydedildi.

Dow Inc: 4 bin 500 kişilik plan

Kimyasal üretim şirketi Dow Inc’in 29 Ocak’ta yaklaşık 4 bin 500 kişiyi işten çıkarmayı planladığını duyurduğu belirtildi. Şirket açıklamasında, maliyetleri düşürme ve verimliliği artırma hedefi kapsamında iş süreçlerinin otomasyon ve yapay zeka ile iyileştirileceği ifade edildi.

Meta: Reality Labs biriminde kesinti

Meta’nın 13 Ocak’ta, metaverse ve sanal gerçeklik ürünleri üzerinde çalışan Reality Labs biriminde yaklaşık 15 bin çalışanının yüzde 10’unu işten çıkarmayı planladığı bildirildi. ABD basınında yer alan haberlere göre bu adım, kaynakların metaverse/sanal gerçeklik odağından yapay zeka destekli giyilebilir cihazlar ve mobil özelliklere yönlendirilmesi stratejisinin bir parçası olarak değerlendirildi.

Pinterest: yeniden yapılanma kapsamında

Pinterest’in 26 Ocak’ta açıkladığı yeniden yapılanma planı çerçevesinde, iş gücünün yüzde 15’inden daha azını etkilemesi beklenen işten çıkarmalara ve ofis alanı azaltımlarına gideceği belirtildi. Şirketin SEC’e yaptığı bildirimde, bunun “yapay zekaya odaklanan roller için kaynakların yeniden tahsisi, yapay zeka destekli ürün ve kabiliyetlerin önceliklendirilmesi ve satış ile pazara giriş stratejisinin dönüşümünün hızlandırılması” hedefleriyle bağlantılı olduğu aktarıldı.

UPS: bu yıl 30 bine kadar azaltım hedefi

UPS’nin 27 Ocak’ta, bu yıl çalışan sayısını 30 bin kişiye kadar azaltmayı planladığını duyurduğu kaydedildi. Şirketin CFO’su Brian Dykes’ın açıklamalarında, yılın ilk yarısında yaklaşık 24 binanın kapatılması ve ağ genelinde otomasyon uygulanmasının maliyet azaltım adımları arasında yer aldığı belirtildi.

UPS’nin 2025’in üçüncü çeyreğine ilişkin bilançosunda, geçen yıl toplam 48 bin kişinin işine son verildiğinin duyurulduğu; bunun yaklaşık 34 bininin operasyonel iş gücünde olduğu da hatırlatıldı.

HP: 4-6 bin arası azaltım planı

HP’nin 25 Kasım 2025’te küresel çapta çalışan sayısını 4 bin ile 6 bin kişi arasında azaltmayı planladığını açıkladığı aktarıldı. Şirket bilanço açıklamasında, yapay zekayı kullanarak müşteri memnuniyeti, ürün inovasyonu ve verimliliği artırmaya yönelik bir girişim başlatılacağı, bu çerçevede çalışan sayısında azalış planlandığı ifade edildi.

Verizon: operasyonlar sadeleşecek

Verizon’un geçen yıl kasım ayında 13 binden fazla çalışanını işten çıkaracağını duyurduğu belirtildi. CEO Dan Schulman’ın çalışanlara gönderdiği mektupta, müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamak ve şirketin pazardaki liderliğini güçlendirmek için değişim gerektiğini vurguladığı; operasyonların basitleştirilmesi ve şirketin odak alanlarının yeniden konumlandırılması gerektiğini kaydettiği aktarıldı.

Nike: dağıtım merkezleri etkilenebilir

ABD basınında geçen ay yer alan haberlerde, Nike’ın kârını artırmak ve “otomasyonu” hızlandırmak amacıyla 775 çalışanını işten çıkaracağı öne sürüldü. İşten çıkarmaların ağırlıklı olarak Tennessee ve Mississippi’deki dağıtım merkezlerini etkilemesinin beklendiği belirtildi. Şirketten yapılan açıklamada “Gelişmiş teknoloji ve otomasyon kullanımını hızlandırıyor ve ekiplerimizin gelecekte ihtiyaç duyacağı becerilere yatırım yapıyoruz.” ifadesi yer aldı.

Tyson Foods: tesis kapanışı ve vardiya değişimi

Tyson Foods’un geçen yıl kasım ayında, Nebraska’nın Lexington kentinde yaklaşık 3 bin 200 çalışanı bulunan sığır eti fabrikasını ocak ayında kapatacağını duyurduğu kaydedildi. Ayrıca Texas’ın Amarillo kentindeki sığır eti tesisinde faaliyetlerin tek vardiyaya indirileceği ve bunun yaklaşık 1700 çalışanı etkileyeceği açıklandı.

American Airlines: “yüzlerce” çalışan etkilenebilir

American Airlines’ın verimliliği artırmak amacıyla Fort Worth’taki genel merkezinde yönetim ve destek ekibinde iş gücünü azaltacağını bildirdiği aktarıldı. Ülke basınında işten çıkarmalardan “yüzlerce” çalışanın etkilenebileceği ifade edildi.

Citigroup: yeniden yapılandırma sürüyor

Citigroup’un ocak ayında yaklaşık 1000 kişinin işine son verdiği, ABD basınında mart ayında daha fazla işten çıkarma planlanabileceğine dair haberler yer aldığı belirtildi. Bankanın açıklamasında 2026’da da personel sayısının azaltılmaya devam edeceği ifade edilerek şu değerlendirmeye yer verildi:

"Bu değişiklikler, personel sayımızı, konumlarımızı ve uzmanlığımızı mevcut iş ihtiyaçlarına uygun hale getirmek için yaptığımız ayarlamaları, teknoloji sayesinde elde ettiğimiz verimlilik artışını ve hedef durumuna yaklaşan dönüşüm çalışmalarımızdaki ilerlemeyi yansıtıyor."

T-Mobile, Walmart ve Target’tan yeni adımlar

T-Mobile’ın Washington eyaletine yaptığı bildirimde “değişen iş ihtiyaçları” gerekçesiyle işten çıkarma yapılacağı; çeşitli pozisyonlardaki 393 çalışanın işine nisan ayında son verileceği aktarıldı.

Walmart’ın New Jersey eyaletine yaptığı bildirimde, konum ve iş stratejisindeki değişikliklerin bazı pozisyonların taşınmasına ve bazı pozisyonların kaldırılmasına yol açtığı; Hoboken ofisinde 100 çalışanın etkilenebileceği kaydedildi. Şirketin geçen yıl da New Jersey’de yaklaşık 700 çalışanın işine son vereceğini duyurduğu belirtildi.

Target cephesinde ise ülke basınında yer alan haberlere göre müşteri deneyimini iyileştirmek için mağaza yönetim yaklaşımında değişime gidileceği; mağaza çalışanlarına yatırım planlanırken dağıtım merkezleri ve bölge ofislerinde yaklaşık 500 iş pozisyonunun kaldırılacağı duyuruldu.