Mavi Sandığınız O Meyve Aslında Mavi Değil: Bilim İnsanları Doğanın Optik Hilesini Çözdü!

Afrika’da yetişen Pollia condensata (marble berry/mermer meyvesi), metalik mavi rengiyle adeta canlı bir mücevher gibi görünüyor. Ancak araştırmalar, bu çarpıcı “mavi”liğin meyvede bulunan bir boyar maddeden (pigmentten) değil, tamamen optik bir etkinden kaynaklandığını ortaya koyuyor.

Renk pigmentten değil, hücre mimarisinden geliyor

İngiltere’de Cambridge Üniversitesi öncülüğünde yürütülen çalışmada meyvenin hücre yapısı mikroskop altında incelendi. Bilim insanları, meyvenin dış hücre duvarlarında bulunan liflerin bükümlü ve katmanlı özel bir düzen oluşturduğunu belirledi.

Bu mikroyapı, gelen ışığın bazı dalga boylarını zayıflatıp bazılarını güçlendirerek belirli dalga boylarının öne çıkmasına yol açıyor. Yani renk, klasik anlamdaki “boya”dan değil, ışığın yapıyla etkileşiminden doğuyor.

“Yapısal renklenme” ve benekli, pikselimsi görüntü

Genellikle renkler, bir maddenin beyaz ışığın bazı dalga boylarını emmesiyle ortaya çıkar. Pollia condensata’da ise yapısal renklenme devreye giriyor: mavi ışık dalga boyları baskın biçimde yansırken, daha düşük miktarlarda yeşil ve kırmızı ışık da geri dönüyor. Bu nedenle meyvenin yüzeyi, yakından bakıldığında benekli ve pikseli andıran bir görünüm kazanıyor.

Yüzde 30 yansıtıcılık: Doğadaki en parlak biyolojik yapılardan biri

Araştırmacılara göre mermer meyvesi, canlılar âleminde en yüksek yansıtıcılığa sahip biyolojik yapılardan biri. Üzerine düşen ışığın yaklaşık %30’unu yansıtıyor. Bu oran; çeşitli böcek kabukları, kuş tüyleri ve ünlü Morpho kelebeklerinin mavi pullarıyla karşılaştırıldığında bile dikkat çekici derecede yüksek.

Kuşları besinle değil, “görüntüyle” kandırıyor

Bu parlaklığın sadece estetik bir tesadüf olmadığı vurgulanıyor. Bilim insanlarına göre meyve besin değeri taşımadığı halde, kuşları görsel cazibesiyle kendine çekiyor. Kuşların taşıdığı tohumlar sayesinde bitki, daha geniş alanlara yayılabiliyor.

Üstelik bu yapı, meyvenin parlak görüntüsünü onlarca yıl koruyabilmesine de imkan tanıyor.

Cambridge Üniversitesi’nden bitki bilimci Beverley Glover, mekanizmanın evrimsel açıdan etkileyici olduğunu belirterek, bitkinin fotosentez için kritik kaynaklarını boşa harcamadan kuşlar için karşı konulmaz bir “sinyal” ürettiğini ifade etti.

Araştırma, bilimsel dergi PNAS’ta yayımlandı.