ABD’den İran Ekonomisi İçin Dikkat Çeken İtiraf: “Dolar Kıtlığı Stratejisi” Masaya Yatırıldı

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Senato Bankacılık Komitesi’nde yaptığı konuşmada İran ekonomisine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Bessent, İran’da son dönemde görülen kur krizi ve enflasyonun, ABD’nin izlediğini söylediği bir stratejinin sonuçları arasında yer aldığını ifade etti.

“İran’da dolar kıtlığı oluşturduk” açıklaması

Bessent, ABD’nin İran üzerinde baskı kurma yöntemlerine dair bir soruya yanıt verirken, Hazine Bakanlığı’nın uyguladığı yaklaşımı “ülkede dolar kıtlığı oluşturmak” şeklinde tarif etti. Bu stratejinin İran’a karşı devreye sokulduğunu belirten Bessent, yaşanan gelişmelerin bir dizi ekonomik sarsıntıyla hız kazandığını dile getirdi.

“Hazine Bakanlığı olarak yapabileceğimiz ve yaptığımız şey, ülkede bir dolar kıtlığı oluşturmaktır.”

Bankacılık krizi, para basımı ve enflasyon vurgusu

Bessent’in anlatımına göre süreç, Aralık ayında İran’daki en büyük bankalardan birinin çökmesiyle “hızlı ve çarpıcı” bir aşamaya ulaştı. Bankaya hücum yaşandığını söyleyen Bessent, bunun ardından İran Merkez Bankası’nın para basmak zorunda kaldığını ve yerel para biriminin değer kaybının hızlandığını öne sürdü.

“Bankaya hücum yaşandı. Ardından Merkez Bankası para basmak zorunda kaldı ve İran para birimi serbest düşüşe geçti. Enflasyon patladı ve bunun sonucunda İran halkını sokaklarda gördük.”

“Ülkeden çılgınca para transferi” iddiası

Bessent, İran’daki liderlerin ülke dışına “çılgınca” para transfer ettiğini ileri sürerek, ABD’nin İran’ın temaslarını ve iş ortaklarını izlemeyi sürdüreceğini söyledi. Konuşmasında “fareler gemiyi terk ediyor” benzetmesini de kullandı.

“İyi haber, İranlı liderlerin ülkeden ‘çılgınca’ para transfer ettikleri ve bunu açıkça görüyoruz. Yani fareler gemiyi terk ediyor…”

Haberde aktarılan bilgilere göre, İran’da rejime yakın çevrelerce yönetildiği belirtilen Ayandeh Bank, geçtiğimiz yılın Ekim ayında yaklaşık 5 milyar dolar zarar sonrası batmış; bankanın devlet tarafından devralındığı ve açığın kapatılması için para basımına gidildiği ifade edilmişti.

Rusya’nın “gölge filosu” için yaptırım ihtimali

Bessent, Trump yönetiminin Rusya ve bağlantılı kuruluşlara yönelik yaptırım yaklaşımıyla ilgili soruları da yanıtladı. Ukrayna barış müzakerelerinin seyrine bağlı olarak, Batı yaptırımlarını aşmak için kullanıldığı belirtilen Rus petrol tankerlerinden oluşan “gölge filo”ya yaptırım seçeneğini değerlendirebileceğini söyledi.

“Bunu değerlendireceğim. Barış görüşmelerinin ne yönde ilerleyeceğine bakacağız.”

İran’daki protestolar ve can kaybına ilişkin rakamlar

Haberde yer alan kronolojiye göre İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızlı değer kaybı ve ekonomik sıkıntıların artmasıyla Tahran Büyük Çarşı’da başlayan gösteriler ülke geneline yayıldı. 8 Ocak’ta Tahran’da şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonrası internet erişiminin engellendiği aktarıldı.

İran Şehit ve Gaziler Vakfı’nın, Adli Tıp Kurumu’na dayandırdığı 21 Ocak tarihli açıklamada; güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğinin duyurulduğu, 2 bin 427 kişinin “silahlı terör grupları” tarafından öldürüldüğünün belirtildiği ve 690 kişiyle ilgili ayrıntı verilmediği kaydedildi.

Öte yandan ABD’nin Virginia merkezli HRANA’nın, ekonomik sorunlarla başlayan eylemlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 6 bin 872’ye yükseldiğini duyurduğu bilgisi de haberde yer aldı.