Cenevre’de Kritik İran-ABD Teması: Arakçi’den “Temel İlkelerde Anlaştık” Mesajı

İran ile ABD arasında, Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen nükleer müzakerelerin İsviçre’nin Cenevre kentindeki ikinci turu sona erdi. Görüşmelerin ardından İran cephesinden ilk kapsamlı değerlendirme İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’den geldi.

Arakçi: “Temel ilkeler konusunda anlaştık”

“ABD ile temel ilkeler konusunda anlaştık. Taraflar olası anlaşmaya ilişkin belgeler üzerinde çalışacak, bunları karşılıklı paylaşacak.”

Arakçi, devlet medyasına yaptığı açıklamada, görüşmelerin önceki tura kıyasla “iyi bir ilerleme” gösterdiğini ifade etti. Buna göre iki taraf, muhtemel bir anlaşma için taslak metinlerin hazırlanması ve karşılıklı incelenmesi sonrasında bir sonraki turun tarihinin netleştirilmesi yaklaşımında buluştu.

Yaklaşık 2,5 saat sürdüğü aktarılan temasların ardından katılımcıların Umman Büyükelçiliği rezidansından kamuoyuna ek bir açıklama yapmadan ayrıldığı da bildirildi.

Görüşmeler neden Avrupa’ya taşındı?

Diplomatik temasların, Umman’ın başkenti Maskat’ta yapılan ilk turun ardından Cenevre’ye taşınması dikkat çekti. Haberde, Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları ve 12 gün sürdüğü belirtilen savaş nedeniyle diplomatik sürecin bir dönem sekteye uğradığı; sonrasında ise yeniden canlandırılmaya çalışıldığı kaydedildi.

Cenevre’de İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin başkanlık ettiği, ABD tarafında ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un yer aldığı aktarıldı. ABD heyetinde ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner’ın da bulunduğu bilgisi paylaşıldı. Sürecin, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda ilerlediği belirtildi.

Masadaki ana başlıklar: Yaptırımlar ve uranyum

Taraflar arasındaki en kritik anlaşmazlık alanının, uranyum zenginleştirme ile İran’daki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının akıbeti olduğu ifade ediliyor.

• İran’ın yaklaşımı: Nükleer programını belirli sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında ekonomik yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.
• ABD’nin yaklaşımı: Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.

Haberde ayrıca ABD’nin, İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği destek gibi konuları da müzakere gündemine taşımak istediği; Tahran’ın ise nükleer dosya dışındaki başlıkların görüşülmeyeceğini vurguladığı aktarılıyor. Buna karşın ABD tarafının şu ana kadar görüşmelerin nükleer program ekseninde yürüdüğüne dair sinyaller verdiği ifade ediliyor.

Bölgesel hareketlilik ve beklentiler

Müzakere süreci devam ederken ABD’nin bölgede askeri yığınak faaliyetlerini sürdürdüğü; İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun da Hürmüz Boğazı’ndaki “güvenlik tehditlerine” karşı başlattığı tatbikatın devam ettiği bilgisi paylaşıldı.

Öte yandan Arakçi’nin yerel saatle 15.00’te Birleşmiş Milletler’de bir konuşma yapmasının beklendiği belirtildi.

Müzakereler nasıl başladı?

Habere göre taraflar, 6 Şubat’ta Umman’da dolaylı müzakereler için bir araya gelerek temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata vardı. Maskat’taki görüşmelerde heyetlerin aynı mekânda fakat ayrı salonlarda bulunduğu; mesajların Ummanlı yetkililer üzerinden iletildiği aktarıldı. İlk turda kesin bir anlaşmaya varılmasa da kanalların açık tutulması ve teknik düzeyde çalışmaların başlatılması konusunda uzlaşı sağlandığı ifade edildi.